Ngồi Thiền Chữa Bệnh Tận Gốc Là Gì, Hiệu Quả Không?

Ngồi thiền chữa bệnh là một quan niệm rằng thiền có thể đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện sức khỏe và chữa bệnh. Vậy ngồi thiền có thực sự giúp chữa bệnh được không? Cùng Buheung tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé.

Thiền là gì?

Thiền là một hành động mà người tập thiền dùng các kĩ năng giúp quan sát, tập trung vào đối tượng, suy nghĩ hoặc hoạt động cụ thể. Mục tiêu của thiền là rèn luyện sự chú ý và nhận thức, đồng thời đạt được trạng thái tinh thần minh mẫn và cảm xúc bình tĩnh và ổn định.

Thiền được tìm thấy phần lớn ở đạo Phật và kinh Vệ đà. Từ thế kỷ 19, bộ môn thiền đã áp dụng lên những lĩnh vực khác nhau như tâm linh và sức khoẻ.

Ngồi Thiền Chữa Bệnh Tận Gốc Là Gì, Hiệu Quả Không? 1
Thiền giúp tăng cường kĩ năng quan sát, tập trung của người thực hành

Trong thiền, người tập trung vào việc giữ tâm trí trong trạng thái tĩnh lặng và tập trung tại một điểm nhất định, chẳng hạn như hơi thở, một từ ngữ, hoặc một hình tượng tâm linh. Khi tâm trí được làm dịu và tĩnh lặng, người tập có thể trải nghiệm sự hiện diện tại thời điểm hiện tại và nhìn nhận sự thật nội tại của bản thân mình.

Thiền được coi là một phương pháp để rèn luyện tâm trí, tăng cường sự tập trung và thúc đẩy sự thấu hiểu sâu sắc về bản chất của cuộc sống và tâm linh. Nó cũng có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe tinh thần và cải thiện trạng thái tâm trạng, giảm căng thẳng và lo lắng.

Một số phương pháp thiền phổ biến bao gồm thiền định (samatha), thiền ngồi (zazen), và thiền Vipassana (quán niệm). Mỗi hình thức thiền có những phương pháp và quy trình tập luyện riêng, nhưng mục tiêu chung của chúng là đạt được sự yên tĩnh và ý thức sâu sắc.

Thiền chữa bệnh là gì?

Thiền chữa bệnh là phương pháp sử dụng thiền định như một phương pháp hỗ trợ quá trình chữa bệnh, giảm các triệu chứng của bệnh tật của cơ thể. Thiền chữa bệnh không phải là phương pháp chữa bệnh chủ yếu, mà nó là phương pháp hỗ trợ điều trị bệnh, giúp bệnh tật thuyên giảm đáng kể.

Thiền định chữa bệnh tập trung phần lớn vào sự tương tác giữa chánh niệm và cơ thể vì thiền quan niệm rằng suy nghĩ sẽ ảnh hưởng đến cơ thể. Bằng cách tập trung vào hơi thở, người tu thiền có thể làm dịu tâm trí, xóa tan lo lắng và mang lại trạng thái tĩnh lặng cho cơ thể.

Ngồi Thiền Chữa Bệnh Tận Gốc Là Gì, Hiệu Quả Không? 2
Thiền chữa bệnh là phương pháp hỗ trợ trong quá trình điều trị bệnh

Thiền chữa bệnh đã được áp dụng trong nhiều lĩnh vực y tế, bao gồm giảm căng thẳng, lo lắng, và triệu chứng trầm cảm, quản lý đau, hỗ trợ trong điều trị bệnh ung thư, và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Nó có thể giúp người bệnh tăng cường sự chấp nhận và sẵn lòng đối mặt với các thay đổi và khó khăn trong quá trình bệnh tật.

Trong quá trình thiền chữa bệnh, người tập tập trung vào việc giữ cho tâm trí ở trong trạng thái tĩnh lặng và tập trung vào hiện tại. Bằng cách thực hiện các kỹ thuật như chú ý đến hơi thở, giác sát hoặc tập trung vào một đối tượng, người tập thiền có thể giảm căng thẳng và lo lắng, cải thiện trạng thái tâm lý và tạo ra sự thư giãn cho cơ thể.

Các loại thiền được áp dụng để chữa bệnh

Thiền định truyền thống (Samatha)

Thiền định truyền thống hay còn gọi là thiền samatha, là loại thiền dùng để đạt được sự bình yên trong tâm trí. Người tu thiền sẽ chọn một điểm để tập trung vào như hơi thở, đếm số hoặc là một việc gì đó,… 

Một trong những phương pháp thiền định chính là tập trung vào hơi thở. Người hành thiền sẽ hít vào, thở ra một cách tự nhiên theo bản năng mà không cố gắng kiểm soát chúng. Khi tập trung quan sát hơi thở, ta sẽ không còn bị cuốn vào những suy nghĩ xao lạc và sẽ tập trung hơn cho cuộc sống hằng ngày.

Bên cạnh đó, đếm số cũng là một cách tập trung khi thiền. Điều này giúp tâm trí trở nên tập trung và không bị phân tán bởi những suy nghĩ hay xao lạc.

Ngoài ra, người tập thiền cũng có thể chọn một đối tượng tĩnh như một hình ảnh hoặc âm thanh để tập trung vào. Bằng cách hình dung hoặc nghe nhạc nhẹ, tâm trí được dẫn dắt vào một trạng thái tĩnh lặng và yên bình.

Qua việc tập trung vào điểm tâm trí, thiền định truyền thống giúp làm dịu tâm trí, giảm căng thẳng và lo lắng. Nó tạo ra một không gian nội tâm yên tĩnh, nơi mà người tập có thể tránh xa xao lạc và suy nghĩ phiền muộn. Trạng thái tĩnh lặng này có thể mang lại sự thư giãn và cân bằng cho cả tâm hồn và cơ thể.

Thiền Vipassana

Thiền Vipassana là hình thức thiền định giúp người tập thiền quan sát sự thay đổi của chính mình, tâm trí và các trạng thái của cơ thể, để hiểu rõ hơn về sự tồn tại của nó. Qua việc quan sát, người tập thiền trở nên nhạy bén đối với các cảm giác, suy nghĩ, và các trạng thái cơ thể mà họ trải qua trong quá trình thiền.

Khi tu thiền Vipassana, người thiền chỉ quan sát mà không nên cố gắng kiểm soát hay thay đổi bất cứ gì đang diễn ra. Thông qua việc quan sát, người tu thiền sẽ trở nên nhạy bén, sâu sắc hơn với những việc xảy ra xung quanh mình. 

Ngồi Thiền Chữa Bệnh Tận Gốc Là Gì, Hiệu Quả Không? 3
Thiền Vipassana – loại thiền thường được dùng để hỗ trợ quá trình điều trị bệnh

Mục tiêu mà thiền vipassana hướng đến chính là giúp ta quan sát mọi sự việc, sự vật mà không đánh giá. Bằng cách quan sát sự vật, người tu thiền sẽ nhận ra sự gắn kết giữa tâm trí và con người, từ đó, sẽ nhận ra được nhiều vấn đề của bản thân.

Thiền Vipassana đòi hỏi sự kiên nhẫn và sự thực hành đều đặn. Qua việc quan sát và hiểu rõ sự không cố định của mọi hiện tượng, người tập thiền có thể giải thoát khỏi sự gắn kết và đau đớn và trải nghiệm sự tự do và an lạc trong cuộc sống hàng ngày.

Thiền Vipassana thường được thực hành trong các khóa thiền kéo dài từ vài ngày đến một thời gian dài. Trong suốt khóa thiền, người tập thiền sống một cuộc sống giản dị và tuân thủ các quy tắc vàng của Vipassana, bao gồm không giết, không ăn cắt chặt, không gian lận, không làm tổn thương người khác và không sử dụng chất kích thích.

Thiền Zen

Thiền Zen là loại thiền có nguồn gốc từ Phương Đông. Đặc trưng của thiền Zen chính là tập trung, chú trọng vào tư thế ngồi, tâm trí và cả hơi thở. 

Đối với thiền Zen, tư thế ngồi đóng một vai trò quan trọng. Người tu thiền có thể dùng đệm ngồi hoặc gối để làm tư thế thoải mái hơn. Tư thế ngồi truyền thống trong Zen là tư thế chân ngồi kiểu lục tự (seiza) hoặc tư thế ngồi kiểu chân vòng cầu (lotus). Quan trọng nhất là tư thế ngồi phải đủ vững vàng để duy trì trong suốt thời gian thiền tập.

Hơi thở cũng là yếu tố để quyết định trong thiền định Zen, Người tu thiền nên tập trung vào hơi thở tự nhiên, và không nên can thiệp cũng như kiểm soát. Bằng việc chú ý, tập trung nhiều vào hơi thở, tâm trí ta sẽ trở nên tĩnh lặng và tập trung hơn. 

Thiền Zen nhấn mạnh việc ta nên tập trung sâu sắc vào thực tại. Người tập thiền không chỉ quan sát những chuyện xảy ra xung quanh, mà còn trải nghiệm trực tiếp và không đánh giá. Thông qua việc hiện tại, thiền Zen hướng đến một trải nghiệm về sự tỉnh giác và hiện diện một cách toàn diện.

Trong thiền Zen, việc có một người hướng dẫn (roshi) và sự tham gia vào các buổi tu tập cùng cộng đồng (sangha) cũng được coi là quan trọng. Người tập thiền thường tham gia vào các khóa tu và tu tập trong một môi trường công cộng, nơi có sự hỗ trợ và động viên từ người khác.

Thiền Thiền Tông (Mindfulness)

Thiền thiền tông hay còn gọi là thiền tỉnh thức, là một hình thức thiền định tập trung vào việc không đánh giá và phê phán dưới bất kì lí do gì. Cũng như nhiều loại thiền khác, thiền Mindfulness có nguồn gốc từ Phật giáo và sau này được áp dụng rộng rãi vào các ngữ cảnh khác nhau. 

Khi thiền Thiền Tông, người thiền tập trung vào cảm nhận rõ về cơ thể, trạng thái và các cảm xúc của cơ thể.  Người tập không đánh giá hay phê phán những trạng thái này, mà chỉ đơn giản là quan sát và chấp nhận chúng một cách không định kiến.

Bằng cách tập trung vào hiện tại một cách chân thành, Thiền Thiền Tông giúp người tập trở nên nhạy bén hơn đối với các trạng thái tâm trí và cảm xúc. Họ nhận thức rõ ràng về những suy nghĩ và cảm xúc đang diễn ra, mà không bị cuốn vào chúng hay bị mắc kẹt trong quá khứ hoặc tương lai. Điều này mang lại sự thư giãn và giảm căng thẳng, và tạo điều kiện cho sự tỉnh thức và sự hiện diện trong cuộc sống hàng ngày.

Thiền tông không chỉ là thực hành thiền ngồi mà còn áp dụng thiền định vào nhận thức, cuộc sống hàng ngày như khi đi bộ, ăn uống thậm chí là giao tiếp.  Người tập được khuyến khích áp dụng sự chú ý đến chi tiết nhỏ và nhận thức sâu sắc trong mọi hoạt động, nhằm đạt được sự tỉnh thức và tận hưởng mọi khoảnh khắc trong cuộc sống.

Thiền thiền tông được nghiên cứu và áp dụng vào nhiều lĩnh vực của xã hội như là giảm căng thẳng, cải thiện trí nhớ, sự tập trung,…Nó cũng được sử dụng làm công cụ trong các phương pháp điều trị và chăm sóc sức khỏe tâm thần.

Thiền Metta (Loving-kindness)

Thiền metta hay còn được gọi là thiền yêu thương, “Metta” là một từ Pali trong truyền thống Phật giáo có nghĩa là “tình yêu thương vô điều kiện” hoặc “tình yêu thương toàn diện”.

Trong thiền metta, người tu thiền sẽ hình dung ra sự yêu thương đối với bản thân, người xa lạ thậm chí là người mình không thích. Thông qua việc kiên trì tu thiền, người tu sẽ hướng tới lòng yêu thương, sự đối xử chân thành dựa trên lòng nhân ái và sự tôn trọng.

Ngồi Thiền Chữa Bệnh Tận Gốc Là Gì, Hiệu Quả Không? 4
Thiền metta là phương pháp thiền dùng lòng yêu thương, từ bi để trở nên nhạy cảm, thấu hiểu hơn nỗi đau, khó khăn của người khác

Thiền metta được hình thành từ tình thương, lòng bao dung đối với những nguofi thân yêu, người không quen, và cuối cùng là những người đã gây khó khăn cho ta trong cuộc sống. Người tập có thể sử dụng các cụm từ, lời nguyện hoặc tưởng tượng để tăng cường tư duy yêu thương và lòng từ bi.

Thiền metta mang lại rất nhiều lợi ích cho người tu tập. Ban đầu, nó tạo sự bình an, tĩnh lặng trong tâm trí. Khi tập trung, ta có thể giải phóng những tiêu cực và tạo ra sự hạnh phúc và bình an trong cuộc sống.

Thứ hai, thiền Metta cũng góp phần vào việc gắn kết xã hội và tạo ra mối quan hệ tốt hơn với người khác. Khi người tập tạo ra tình yêu thương và lòng từ bi, họ trở nên nhạy bén hơn đối với nhu cầu và khó khăn của người khác. Điều này có thể thúc đẩy hành động từ bi và tạo ra một môi trường hòa bình và hỗ trợ xung quanh mình.

Thiền Metta không chỉ được áp dụng trong ngữ cảnh thiền ngồi, mà cũng có thể được thực hành trong cuộc sống hàng ngày. Người tập có thể áp dụng tư duy yêu thương và lòng từ bi trong các hoạt động thường ngày và trong giao tiếp với người khác.

Lợi ích của thiền

Thiền mang lại nhiều lợi ích vượt trội cho sức khỏe và những trạng thái tâm lý của con người. Khi ta tu thiền, phần lớn thời gian sẽ dùng vào việc suy nghĩ, giải phóng tâm trí và loại bỏ những phiền muộn, căng thẳng về tương lai. Lợi ích chính của việc thiền bao gồm giảm căng thẳng, loại bỏ stress, tăng cường khả năng tập trung và sự nhận thức, cải thiện sức khỏe tinh thần, tăng cường sự tự nhận thức và phát triển bản thân, cải thiện giấc ngủ và nâng cao sự cân bằng tổng thể của cơ thể và tâm trí.

Thiền giúp ta kiểm soát được ý chí, điều khiển được cảm giác, từ đó sẽ cải thiện khả năng làm việc và đạt được mục tiêu. Nó giúp ta tách mình khỏi bản thân, nhìn lại mọi trạng thái và tâm trí một cách không đánh giá, tiêu cực hay phê phán tạo ra sự tỉnh thức trong cuộc sống và sự an nhiên trong tâm hồn.

Tập thiền cũng có tác động tích cực đến sức khỏe tổng thể. Nó giúp giảm huyết áp, cải thiện chức năng hệ miễn dịch, tăng cường sự cân bằng nội tiết tố và giảm nguy cơ mắc một số bệnh mãn tính. Bằng cách giúp chúng ta xử lý stress và áp lực trong cuộc sống, thiền tạo điều kiện cho sự cân bằng và hài hòa trong cả tâm trí và cơ thể.

10 lợi ích của thiền phổ biến nhất như:

  1. Giảm thiểu căng thẳng.
  2. Ngủ ngon hơn.
  3. Kiểm soát tâm trạng, sự lo lắng.
  4. Cải thiện trí nhớ: tập trung tốt hơn thông qua thiền định thường xuyên có thể làm tăng trí nhớ và tinh thần minh mẫn.
  5. Hạ huyết áp: huyết áp giảm khi thiền, nhất là ở ở những người thiền thường xuyên. Điều này có thể làm giảm căng thẳng cho tim và mạch máu và giúp ngăn ngừa bệnh tim.
  6. Thiền có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về bản thân, tìm thấy con người tốt nhất của mình và tăng cường cảm xúc cũng như hành động tích cực đối với người khác.
  7. Ngăn ngừa chứng bệnh trầm cảm.
  8. Cải thiện và tăng cường sự tập trung
  9. Thiền phát triển kỷ luật tinh thần.
  10. Thiền có thể giúp giảm đau và tăng cường điều tiết cảm xúc.

Chi tiết nhất: Hướng Dẫn Thiền Buổi Sáng Để Có Được 9 Lợi Ích Tuyệt Vời

Cách thực hành thiền chữa bệnh

Tìm một không gian yên tĩnh 

Tìm một nơi yên tĩnh và thoáng đãng để tập thiền. Có thể là một góc nhỏ trong nhà hoặc ngoài trời tùy thuộc vào sở thích và điều kiện thực tế. Đảm bảo không gian này ít bị xao lạc và tạo môi trường thuận lợi cho sự tập trung.

Ngồi thoải mái

Chọn tư thế ngồi thoải mái như ngồi chân tạm hoặc ngồi trên ghế đúng dáng. Đặt tay trên đùi hoặc lòng bàn tay trên lòng bàn tay, tạo sự thoải mái và ổn định cho cơ thể.

Tập trung vào hơi thở

Đặt tâm trí vào hơi thở và lắng nghe từng hơi thở đi vào và ra khỏi cơ thể. Cố gắng giữ tâm trí tập trung vào cảm nhận và luồng chảy tự nhiên của hơi thở.

Ngồi Thiền Chữa Bệnh Tận Gốc Là Gì, Hiệu Quả Không? 5
Tập trung vào hơi thở – một yếu tố quan trọng khi hành thiền

Chấp nhận ý thức

Trong quá trình thiền, chấp nhận ý thức mọi suy nghĩ, cảm xúc và trạng thái tâm trí mà xuất hiện. Không đánh giá, phê phán hoặc cố gắng thay đổi chúng. Chỉ đơn giản là quan sát và cho phép chúng tồn tại mà không bị cuốn vào.

Thực hành đều đặn

Thiền là một quá trình dần dần, nên cần thực hành đều đặn để có hiệu quả tốt nhất. Bạn có thể bắt đầu với một khoảng thời gian ngắn hàng ngày, sau đó tăng dần thời gian thực hành khi bạn cảm thấy thoải mái.

Hướng dẫn từ người có kinh nghiệm

Ngồi Thiền Chữa Bệnh Tận Gốc Là Gì, Hiệu Quả Không? 6
Khi mới bắt đầu, ta nên tìm một người hướng dẫn để có phương pháp hành thiền chính xác

Nếu bạn mới bắt đầu, có thể tìm kiếm sự hướng dẫn từ một người có kinh nghiệm hoặc tham gia các khóa học thiền. Họ có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về kỹ thuật và cung cấp hướng dẫn cụ thể trong quá trình thực hành.

Ngồi thiền có thể chữa bệnh tận gốc không?

Ngồi thiền có thể đóng vai trò bổ trợ trong quá trình chữa bệnh. Tuy nhiên, thiền không phải là một phương pháp chữa bệnh thay thế cho việc tham khảo và điều trị từ bác sĩ chuyên khoa.

Thực tế, thực hành thiền đã được nghiên cứu và được công nhận như một phương pháp hữu ích để cải thiện sức khỏe tâm lý và tinh thần. Nó có thể giúp giảm căng thẳng, lo lắng và stress, tăng cường khả năng tập trung, cải thiện giấc ngủ và tạo ra sự bình an trong tâm hồn.

Ngồi Thiền Chữa Bệnh Tận Gốc Là Gì, Hiệu Quả Không? 7
Thiền đóng vai trò hỗ trợ cho quá trình chữa bệnh chứ không thể thay thế phương pháp chữa bệnh

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mỗi bệnh tật có nguyên nhân và cơ chế phát triển riêng, và việc chữa bệnh thường đòi hỏi một phương pháp điều trị toàn diện dựa trên cơ sở khoa học. Việc thực hành thiền có thể hỗ trợ trong quá trình chữa bệnh bằng cách làm giảm stress và tạo ra sự tĩnh lặng trong tâm trí, nhưng không thể đảm bảo chữa khỏi tất cả các bệnh tật.

Thiền chữa bệnh dưới góc nhìn khoa học

Thiền đã được nghiên cứu trong một số nghiên cứu khoa học, và có một số lợi ích sức khỏe được liên kết với việc thực hành thiền. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng thiền có thể giúp giảm căng thẳng, lo lắng và căng thẳng tâm lý. Khi thực hành thiền, người ta thường tập trung vào hơi thở và nhận thức ý thức hiện tại, từ đó giúp làm giảm hoạt động của hệ thần kinh giao cảm và giảm tiếp xúc với các suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực.

Ngoài ra, một số nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng việc thực hành thiền có thể cải thiện sự tập trung và tăng cường khả năng quản lý stress. Thiền giúp tập trung tâm trí và rèn luyện khả năng chú ý, từ đó có thể ảnh hưởng tích cực đến khả năng làm việc hàng ngày và hiệu suất tư duy.

<